Серыял пра Беларусь пад нямецкай акупацыяй (відэа)

Рэжысёр Антон Цялежнікаў здымае дакументальны фільм “Беларусь пад нямецкай акупацыяй. 1941–1944”. Стужка будзе складацца з трох частак па 30 хвілінаў кожная. У серыяле свае меркаванні выкажуць Барыс Кіт, айцец Аляксандр Надсан, гісторык Юрый Туронак ды іншыя сведкі і даследнікі Другое сусветнае вайны.

Прэм’ера адбудзецца ўвосень на тэлеканале “Белсат”.

У інтэрв’ю прэс-службе каналу стваральнік фільму адказаў на колькі пытанняў наконт гэтай няпростай тэмы.



– Якім, на Ваш погляд, было жыццё Беларусі пад акупацыяй? У якіх прапорцыях падзялялася грамадства: хто быў за каго і з якімі спадзевамі?

– Жыццё было даволі цяжкім, і, як узгадваюць сведкі тых падзеяў, вельмі лёгка было загінуць – не толькі ад рук немцаў, але і саветаў, палякаў. Жыхары Беларусі знаходзіліся перад цяжкім выбарам: супрацоўнічаць з акупантамі ці змагацца супраць іх. У любым выпадку прынцып “Мая хата з краю” не праходзіў. Прапорцыі падзелу грамадства акрэсліць цяжка, гэтага дакладна не могуць зрабіць нават сённяшнія гісторыкі. А спадзевы, як і падчас большасці войнаў, звязваліся з пераменамі ў краіне. Так, напрыклад, беларускія нацыянальныя колы, памятаючы абвешчанне БНР у 1918 годзе, якое не абышлося без дапамогі кайзераўскай Нямеччыны, спадзяваліся на выкарыстанне нямецкай акупацыі ў нацыянальных інтарэсах.

– Тэма рэзанансная і неадназначная. Вашая мэта – зірнуць на ваенны час усебакова, нестандартна? Што хацелі давесці?

– Мэта нашага фільму – паказаць як мага больш аб’ектыўны вобраз Беларусі пад нямецкай акупацыяй, не як дагэтуль рабілі, дзелячы ўсё на белае і чорнае, але паказаць перадусім, што было пасярэдзіне. Ёсць у фільме і рэчы, якія для беларускага нацыянальнага руху як былі актуальнымі тады, у часе нямецкай акупацыі, так і застаюцца актуальныя і сёння. Няма адзінства ў шэрагах нацыянальных колаў, наадварот – вядзецца зацятая ўнутраная барацьба. Гэта прыкра, але гэта трэба ведаць і, робячы з ранейшых памылак адпаведныя высновы, не пераносіць іх з эпохі ў эпоху.

– На Вашую думку, праз які час у Беларусі падзеі часоў вайны будуць падавацца больш разнастайна і менш заідэалагізавана?

– Гэта пытанне асветы, адукацыі грамадства, а таксама яго ментальнасці, якая фармавалася больш як паўстагоддзя пад уздзеяннем аднабаковай і тэндэнцыйнай інфармацыі ды апрацоўваннем разнастайнай прапаганды – сотнямі фільмаў, тысячамі кніг. І гэты вобраз так моцна ўеўся ў галовы беларускіх грамадзян, што яны ў штыкі ўспрымаюць усё, што не супадае з іхнім уяўленнем пра тыя падзеі.

– Тэма калабарацыі ды патрыятызму: якім чынам у Беларусі можна падаваць гэтую праблему, каб пазбегнуць скандальнага розгаласу?

– Рэч не толькі ў фармулёўках і панятках, праблема значна глыбейшая – тым больш такой складанай сацыяльна-палітычнай сітуацыі у якой апынуўся беларускі народ у 1930–1940-х гадах. Панятак “калабарацыя” мае на ўвазе дзейнасць на баку акупантаў на шкоду сваёй дзяржаве і народу. Паводле гэтай фармулёўкі, беларускіх нацыянальных дзеячаў, што супрацоўнічалі з немцамі, цяжка абвінаваціць у калабарацыі, бо яны не прызнавалі БССР як сваю нацыянальную дзяржаву. Большая частка беларусаў супрацу з немцамі выкарыстоўвала ў сваіх нацыянальных інтарэсах: развівалі беларускае школьніцтва, культуру, мастацтва, агулам імкнуліся, наколькі маглі, максімальна адрадзіць беларускасць у народзе (нішчаную і саветамі, і палякамі), а перадусім выхаваць у беларускім нацыянальным духу моладзь, што, трэба адзначыць, не прайшло марна. Была і частка беларусаў, адданых ідэям нямецкага нацыянал-сацыялізму, ды простых служакаў, якія ўдзельнічалі ў злачынствах і забойствах мірнага насельніцтва. Гэтым людзям, як іншым, хто падняў руку на безабаронных людзей, няма апраўдання. Пытанне гэта далікатнае і патрабуе яшчэ не аднаго даследавання.

Дзякуючы каласальнай падрыхтоўчай працы, праведзенай аўтарам фільму, удалося сабраць унікальныя кіна- і фотаматэрыялы, а таксама дакументы, якія яшчэ ніколі не публікаваліся. Гледачы “Белсату” будуць першымі, хто іх пабачыць. Здымаўся фільм у Беларусі, Бельгіі, Вялікай Брытаніі, Нямеччыне, Польшчы.

Трэйлер фільму:

p>